Cyflog Byw yng Nghymru
Hanes y Cyflog Byw
Deilliodd y Cyflog Byw o syniad syml – bod ar deuluoedd sy’n gweithio angen, a’u bod yn haeddu, derbyn cyflog sy’n diwallu cost byw ac yn cwrdd ag anghenion bob dydd. Ugain mlynedd yn ȏl, yn Nwyrain Llundain, roedd llawer o weithwyr wedi darganod taw nid dyna’r gwirionedd.
Dechreuodd y mudiad Cyflog Byw mewn cyfarfod a gynhaliwyd yn Nwyrain Llundain yn 2001, pan ddaeth mudiadau ffydd, ysgolion, undebau llafur a sefydliadau lleol eraill at ei gilydd, o dan nawdd Citizens UK, i drafod materion a oedd y effeithio ar eu cymunedau. Codwyd un mater dro ar ȏl tro – cyflogau isel.
Yn 2011 aeth y mudiad yn genedlaethol. Lansiwyd cyfradd gyntaf Cyflog Byw y DU a ffurfiwyd y Sefydliad Cyflog Byw er mwyn cydnabod a dathlu’r busnesau a oedd yn dewis talu mwy nag isafswm y llywodraeth.
Darllenwch fwy am hanes a datblygiad y Cyflog Byw yn y DU ar wefan y Sefydliad Cyflog Byw.
Y Cyflog Byw yng Nghymru
Dewisodd y cyflogwyr cyntaf yng Nghymru achredu yn 2012, a dechreuodd yr ymgyrch Cyflog Byw ar yr adeg honno, fel rhan o sefydlu Citizens Cymru Wales, cartref cenedlaethol trefnu cymunedol. Gwnaeth yr ymgyrch gynnydd cyflym, gan ffocysu ar gyflogwyr mawr a leolir yn y brif ddinas, megis Cyngor Caerdydd, Prifysgol Caerdydd a Llywodraeth Cymru.
Tra roedd cefnogaeth gynyddol i’r ymgyrch Cyflog Byw yng Nghymru, a miloedd o weithwyr wedi derbyn codiad cyflog, roedd llai na chant o gyflogwyr achrededig Cyflog Byw yn bodoli, ac roedd un o bod pump o weithwyr Cymru yn dal i wynebu tlodi mewn gwaith. Felly, yn 2016, roedd Dinasyddion Cymru Wales wedi datgan ei uchelgais i wneud Cymru yn ‘Economi Cyflog Byw’, yn seiliedig ar ymrwymiad â’r fethodoleg, y gyfradd a’r cynllun achredu a reolir gan y Sefydliad Cyflog Byw, hyrwyddo brand newydd ‘Cyflog Byw i Gymru / Living Wage for Wales’, a chyrraedd cyfartaledd â’r Alban o ran y nifer o gyflogwyr Cyflog Byw achrededig.
Er mwyn cefnogi’r uchelgais hwn wnaeth Citizens Cymru cyflwyno tri datblygiad newydd:
1
Gofyn i Lywodraeth Cymru ddefnyddio’i ddylanwad i annog achrediadau Cyflog Byw
2
Sefydlu Tîm Arwain Cyflog Byw i Gymru i ddatblygu strategaeth gydweithredol, a chyd-gysylltu’r nifer cynyddol o fudiadau a oedd wedi ymuno â’r ymgyrch;
3
Annog y Sefydliad Cyflog Byw i benodi Partner Achredu’r Cyflog Byw wedi’i leoli yng Nghymru i hybu’r gefnogaeth i’r cyflogwyr hynny a oedd yn dangos diddordeb mewn achredu
Ers mis Mai 2016, mae Citizens Cymru wedi cwrdd â Phrif Weinidog Cymru yn flynyddol i adolygu’r cynnydd ynghylch datblygu achredu’r Cyflog Byw yng Nghymru – mae hyn wedi arwain at gynyddu’r nifer o achrediadau yn y sector cyhoeddus, yn fwyaf penodol, ymhob prifysgol yng Nghymru. Mae’r Prif Weinidog yn cyhoeddi cyfradd newydd y Cyflog Byw yng Nghymru yn ystod Wythnos Cyflog Byw, a gynhelir bob mis Tachwedd.
Ers Tachwedd 2016, Cynnal Cymru – Sustain Wales yw partner achredu swyddogol y Sefydliad Cyflog Byw yng Nghymru, ac mae wedi bod yn llwyddiannus iawn yn cefnogi cyflogwyr i achredu, a chodi’r nifer o achrediadau i dros 630.
Yn y cyfamser, mae Tîm Arwain y Cyflog Byw yng Nghymru wedi bod yn cyfarfod yn chwarterol, ac wedi cydweithredu yn y gwaith o gynllunio’r Wythnos Cyflog Byw yn flynyddol ym mis Tachwedd, yn ogystal â gweithredu ymyriadau strategol sy’n gysylltiedig â’r sector gofal cymdeithasol a’r agenda Gwaith Teg.
Cerrig Milltir Allweddol Yng Nghymru
2012
First accredited Living Wage employer in Wales
2013
Citizens Cymru Wales launched the Living Wage campaign.
2016
Citizens Cymru Wales announced its ambition to make Wales a Living Wage economy
Cynnal Cymru – Sustain Wales became the official accreditation body for the real Living Wage in Wales
2017
6,000 workers in Wales now benefit from the Real Living Wage, putting an extra £15 million into the back pockets of low-paid workers.
6,000 workers now benefit from the Real Living Wage
2019
Cardiff becomes first major urban area in the UK to receive Living Wage City status
Fair Work Commission publishes Fair Work in Wales report, underlining the real Living Wage as a key element of the definition of Fair Work
2020
All universities in Wales are Living Wage accredited, Cardiff & Vale University Health Board is the first Health Board in Wales to accredit.
2021
Citizens Cymru Wales announces phase 2 of its ambition to make Wales a Living Wage economy, focusing on local government, health boards and the social care sector.
300th
The Wales Millennium Centre becomes the 300th Living Wage Employer in Wales, contributing to an uplift of 11,750 employees in Wales.
2022
Bridgend Council become second Local Authority to accredit in Wales
2023
Urdd Gobaith Cymru becomes the 500th Living Wage Employer in Wales.
Cardiff as a Living Wage City reaches 200 accreditations.
2023
Rhondda Cynon Taf become third Local Authority to accredit.